Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh có gì để khám phá?

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh là điểm đến nổi bật dành cho những ai muốn tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và quá trình hình thành của vùng đất Sài Gòn xưa. Nơi đây gây ấn tượng với hệ thống trưng bày đa dạng cùng nhiều tư liệu và hiện vật có giá trị. Cùng Ghiền Sài Gòn khám phá những giá trị đặc sắc và thông tin tham quan hữu ích tại bảo tàng.

Đôi nét về bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

• • Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh ở đâu: Số 02 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn, Hồ Chí Minh.
  • Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh giờ mở cửa: T3 – CN (T2 đóng cửa)

• Buổi sáng: 08:00 – 11:30

• Buổi chiều: 13:00 – 17:00

• Giá vé bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh: 60.000 VNĐ/người/lượt
  • Vé: 30.000 VNĐ/người (giảm 50% với người cao tuổi trên 60 tuổi, người có công cách mạng, khuyết tật nặng, đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn, nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú, đối tượng ưu đãi hưởng thụ văn hoá)
  • Miễn phí: Trẻ em, HSSV, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người khuyết tật nặng.

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh tọa lạc tại trong khuôn viên Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Được xây dựng từ năm 1929, đây là một trong những bảo tàng lâu đời tại khu vực phía Nam, đồng thời là nơi lưu giữ và giới thiệu nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa Việt Nam.

Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, bảo tàng hiện sở hữu khoảng 40.000 tư liệu và hiện vật có giá trị, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của Việt Nam từ thời nguyên thủy đến năm 1945. Mỗi hiện vật không chỉ mang dấu ấn của một thời kỳ mà còn góp phần tái hiện đời sống, tín ngưỡng, nghệ thuật và những thành tựu văn hóa của các cộng đồng cư dân qua nhiều thế kỷ.

Lịch sử bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh có lịch sử hình thành từ năm 1929, gắn liền với quá trình phát triển của hoạt động bảo tồn và nghiên cứu lịch sử, văn hóa tại khu vực phía Nam. Trải qua nhiều lần thay đổi tên gọi và chức năng, bảo tàng từng bước trở thành nơi lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật có giá trị về lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Các dấu mốc phát triển:

• Năm 1929: Bảo tàng được thành lập với tên gọi Bảo tàng Blanchard de la Brosse, lấy theo tên của một viên Thống đốc Nam Kỳ. Đây được xem là một trong những bảo tàng đầu tiên tại khu vực phía Nam, đặt nền móng cho quá trình hình thành bảo tàng ngày nay.
• Năm 1956: Bảo tàng được đổi thành Viện Bảo tàng Quốc gia Việt Nam tại Sài Gòn, tập trung giới thiệu các bộ sưu tập mỹ thuật cổ của Việt Nam và một số quốc gia châu Á. Giai đoạn này góp phần mở rộng nội dung trưng bày, đồng thời nâng cao vai trò của bảo tàng trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa.
• Ngày 23/8/1979: Một dấu mốc quan trọng được ghi nhận khi bảo tàng chính thức mang tên Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh theo Quyết định số 235/QĐ-UB của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đây, bảo tàng tập trung hơn vào việc sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu và giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa của Việt Nam.
• Năm 2012: Bảo tàng được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia, ghi nhận giá trị đặc biệt của công trình không chỉ ở phương diện lịch sử mà còn ở kiến trúc và nghệ thuật.

Ngày nay, bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh đang lưu giữ khoảng 40.000 hiện vật, giới thiệu hành trình lịch sử và văn hóa Việt Nam từ thời nguyên thủy đến năm 1945. Không chỉ là nơi tham quan và tìm hiểu quá khứ, bảo tàng còn là địa điểm nghiên cứu của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực lịch sử, văn hóa và xã hội, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị di sản qua nhiều thế hệ.

Kiến trúc của bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Bên cạnh giá trị lịch sử, kiến trúc của Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh cũng là điểm nhấn thu hút du khách khi ghé thăm.

Không gian bên ngoài bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Bên ngoài bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh gây ấn tượng với khuôn viên rộng khoảng 6.057 m², kết hợp hài hòa giữa công trình kiến trúc cổ, cảnh quan và các hiện vật được trưng bày ngoài trời. Nổi bật trong tổng thể là hai tòa nhà được xây dựng ở những giai đoạn khác nhau, tạo nên diện mạo vừa cổ kính vừa độc đáo cho bảo tàng.

Tòa nhà phía trước được xây dựng từ năm 1927, do kiến trúc sư Auguste Delaval thiết kế theo phong cách Đông Dương. Công trình nổi bật với khối bát giác ở vị trí trung tâm, tạo điểm nhấn và trục đối xứng cho hai dãy nhà hai bên.

Phần mái được lợp ngói ống, trang trí các họa tiết rồng và phụng cách điệu. Trên đỉnh mái là những quả cầu nhỏ được xếp chồng lên nhau, góp phần tạo nên nét đặc trưng và vẻ cổ kính cho công trình. Sự kết hợp giữa những đường nét kiến trúc phương Đông và ảnh hưởng của kiến trúc Đông Dương giúp tòa nhà mang diện mạo riêng, dễ nhận biết.

Tòa nhà phía sau được xây dựng vào năm 1970 theo thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, có hình chữ U với diện tích khoảng 1.000 m². Công trình được bố trí hài hòa với tòa nhà phía trước, tạo sự liên kết giữa kiến trúc, không gian và cảnh quan chung. Sự kết hợp của hai tòa nhà thuộc những giai đoạn khác nhau mang đến cho khuôn viên bảo tàng một vẻ đẹp riêng, vừa mang dấu ấn lịch sử vừa có giá trị về kiến trúc.

Bên cạnh các công trình nổi bật, khu vực ngoài trời còn trưng bày nhiều hiện vật có giá trị, trong đó đáng chú ý là súng thần công có niên đại khoảng thế kỷ XVIII – XIX. Với kích thước lớn cùng kết cấu đặc trưng của vũ khí cổ, hiện vật giúp du khách hình dung rõ hơn về kỹ thuật quân sự trong quá khứ, đồng thời góp phần tái hiện những dấu ấn lịch sử gắn với quá trình bảo vệ đất nước.

Không gian bên trong bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Bước vào bên trong Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, du khách sẽ có cơ hội khám phá hệ thống trưng bày phong phú. Các bộ sưu tập được sắp xếp theo từng chủ đề, tái hiện hành trình lịch sử và những nét văn hóa đặc sắc của Việt Nam từ thời nguyên thủy đến năm 1945, đồng thời giới thiệu văn hóa các dân tộc phía Nam và một số quốc gia châu Á.

Phòng trưng bày ngắn hạn

Bảo tàng thường xuyên tổ chức các chuyên đề ngắn hạn với nội dung đa dạng, tạo thêm những góc nhìn mới về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Mỗi chuyên đề tập trung vào một chủ đề riêng, kết hợp giữa hiện vật, tư liệu và cách thức trưng bày nhằm mang đến trải nghiệm trực quan cho người xem.

Một số chuyên đề từng được giới thiệu tại bảo tàng gồm:

• Dáng Ngọc

• Long Vân Khánh Hội

• Tiền giấy Việt Nam qua các thời kỳ

• Cổ Đổng Kỳ Quan – Nơi hội tụ các nền văn hóa

• 12 con giáp trong văn hóa phương Đông

• Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh – 90 năm hành trình từ ký ức

Phòng trưng bày thường xuyên

Không gian trưng bày thường xuyên của bảo tàng gồm 18 phòng, được kết nối với nhau qua khu vực sảnh chính ở trung tâm. Mỗi phòng tập trung vào một giai đoạn lịch sử hoặc chủ đề văn hóa riêng, giúp hành trình tham quan diễn ra liền mạch và dễ hình dung.

Lịch sử Việt Nam từ thời Nguyên thủy đến thời Nguyễn

Nhóm trưng bày này gồm 8 phòng, giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của lịch sử Việt Nam qua các thời kỳ. Các hiện vật được lựa chọn đa dạng, từ công cụ đá, đồ gốm, tiền cổ đến tượng, binh khí và các vật dụng sinh hoạt, giúp những câu chuyện lịch sử trở nên trực quan và dễ hình dung hơn.

• Phòng 1 – Thời Nguyên thủy: Giới thiệu những dấu tích khảo cổ và công cụ lao động của con người từ cách đây hàng trăm nghìn năm. Các hiện vật như rìu mài lưỡi, rìu tứ giác và công cụ đá góp phần phản ánh đời sống của cư dân nguyên thủy.
• Phòng 2 – Thời Dựng nước và Giữ nước: Tái hiện các nền văn hóa Đông Sơn, Sa Huỳnh và Đồng Nai – Óc Eo qua những hiện vật tiêu biểu như trống đồng, rìu đồng, đồ gốm và nồi đất nung. Đây là không gian giúp người xem tìm hiểu những nền tảng văn hóa gắn với quá trình hình thành các nhà nước sớm ở Việt Nam.
• Phòng 3 – Thời Ngô, Đinh, Tiền Lê: Giới thiệu giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ độc lập sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Các hiện vật như gạch đất nung, tiền đồng và tượng vịt đất nung góp phần tái hiện những dấu ấn của thời kỳ này.
• Phòng 4 – Thời Lý: Tập trung vào những thành tựu nổi bật về văn hóa, tôn giáo, giáo dục và nghệ thuật. Không gian trưng bày có nhiều hiện vật đặc sắc như tượng Phật, lá đề đất nung, khối hoa sen, mảnh trang trí kiến trúc và đồ gốm men ngọc.
• Phòng 5 – Thời Trần, Hồ: Khắc họa những dấu ấn về triều Trần và thời Hồ thông qua các hiện vật như binh khí, bản đồ chiến trận, bát gốm men ngọc và hũ gốm men nâu. Nội dung trưng bày phản ánh cả đời sống văn hóa, nghệ thuật và những biến động lịch sử của giai đoạn này.
• Phòng 9 – Thời Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hưng: Giới thiệu một giai đoạn lịch sử nhiều biến động, đồng thời phản ánh sự phát triển về kinh tế, xã hội và văn hóa. Các hiện vật như nghê đồng, lư hương, chân đèn và hũ gốm men xanh trắng tạo nên điểm nhấn cho không gian.
• Phòng 10 – Thời Tây Sơn: Tái hiện những dấu ấn nổi bật của phong trào Tây Sơn và giai đoạn cuối thế kỷ XVIII. Bên cạnh binh khí, phòng trưng bày còn có các loại tiền cổ như Cảnh Thịnh Thông Bảo, Thái Đức Thông Bảo và Quang Trung Thông Bảo.
• Phòng 12 – Thời Nguyễn: Giới thiệu giai đoạn cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam, từ năm 1802 đến năm 1945. Các hiện vật như khánh đồng, hộp đựng sắc phong, súng đồng, sách đồng và tủ thờ gỗ cẩn ốc giúp người xem có thêm hình dung về đời sống, văn hóa và xã hội thời Nguyễn.

Văn hóa các dân tộc phía Nam Việt Nam và một số nước châu Á

Không gian này mở rộng câu chuyện lịch sử sang các nền văn hóa ở khu vực phía Nam Việt Nam và châu Á. Những bộ sưu tập về Champa, Óc Eo, Campuchia cùng các loại hình gốm, tượng Phật và hiện vật dân tộc cho thấy sự đa dạng về nghệ thuật, tín ngưỡng và đời sống văn hóa trong khu vực.

• Phòng 6 – Văn hóa Champa: Giới thiệu những nét đặc sắc về kiến trúc, điêu khắc và tín ngưỡng Champa qua các hiện vật như tượng Phật Đồng Dương, tượng Ganesa, tượng sư tử đá, tượng người múa và đồ thờ bằng bạc.
• Phòng 7 – Văn hóa Óc Eo: Tập trung vào những dấu tích của văn minh Óc Eo và sự giao lưu văn hóa ở Đông Nam Á cổ. Hiện vật tiêu biểu gồm tượng Phật, tượng các vị thần Ấn Độ giáo, chuỗi hạt đá, phù điêu, tiền bạc và các vật dụng liên quan.
• Phòng 8 – Điêu khắc đá Campuchia: Trưng bày các tác phẩm điêu khắc có niên đại từ thế kỷ IX đến XIII, tiêu biểu như tượng Quan Âm, tượng thần Vishnu và Lakshmi, tượng Hộ pháp cùng nhiều phù điêu trang trí.
• Phòng 13 – Sưu tập Dương Hà: Giới thiệu những hiện vật thuộc bộ sưu tập tư nhân Dương Hà, nổi bật với các loại bình sứ, bình gốm men màu và đồ thờ bằng gỗ sơn son thếp vàng.
• Phòng 14 – Gốm một số nước châu Á: Trưng bày nhiều sản phẩm gốm, sành và sứ đến từ Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và Campuchia. Các loại chén, đĩa, bình, hũ và chóe cho thấy sự phong phú về kỹ thuật chế tác và phong cách nghệ thuật.
• Phòng 15 – Xác ướp Xóm Cải: Là không gian đặc biệt giới thiệu xác ướp được phát hiện tại khu vực Xóm Cải, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó cung cấp thêm tư liệu về phong tục mai táng và kỹ thuật ướp xác trong lịch sử.
• Phòng 16 – Sưu tập Vương Hồng Sển: Trưng bày một phần bộ sưu tập của nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển với nhiều hiện vật như sách, đồ gỗ và đồ gốm men xanh trắng.
• Phòng 17 – Văn hóa các dân tộc phía Nam Việt Nam: Giới thiệu đời sống và văn hóa truyền thống của các cộng đồng dân tộc ở phía Nam thông qua trang phục, nhạc cụ, nông cụ, đồ đan lát, quả bầu và tượng nhà mồ bằng gỗ.
• Phòng 18 – Tượng Phật giáo một số nước châu Á: Giới thiệu các tác phẩm tượng Phật mang đặc trưng nghệ thuật và tín ngưỡng của nhiều quốc gia châu Á, tiêu biểu như tượng Phật đứng, Phật A Di Đà, Phật ngồi, tượng Sư Tổ và Tuyết Sơn.

Các hiện vật và dịch vụ tại bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Không chỉ sở hữu hệ thống trưng bày phong phú, Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh còn lưu giữ nhiều bộ sưu tập có giá trị cùng các dịch vụ hỗ trợ tham quan, nghiên cứu và hoạt động văn hóa.

Bộ sưu tập hiện vật quý

Cổ khí Minh Mạng là một trong những bộ sưu tập tiêu biểu được lưu giữ tại bảo tàng. Bộ sưu tập gồm 12 cổ khí thời Nguyễn, được đúc từ năm 1838, thời điểm quốc hiệu được đổi thành Đại Nam. Không chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật và kỹ thuật đúc, các cổ khí còn gắn với tư tưởng trị quốc của vua Minh Mạng, qua đó giúp người xem hiểu thêm về quan niệm quản lý và tổ chức đất nước dưới triều Nguyễn.

Bên cạnh đó, bảo tàng hiện lưu giữ 12 Bảo vật Quốc gia, tiêu biểu cho nghệ thuật Phật giáo và Hindu giáo thuộc các nền văn hóa Phù Nam – Óc Eo và Champa. Có niên đại trải dài từ những thế kỷ đầu Công nguyên đến các giai đoạn phát triển sau này, những hiện vật này mang giá trị nổi bật về lịch sử, tín ngưỡng, kỹ thuật chế tác và nghệ thuật, góp phần phản ánh sự đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Các dịch vụ tại Bảo tàng

Nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, học tập, nghiên cứu và hưởng thụ văn hóa, bảo tàng cung cấp nhiều dịch vụ bổ trợ bên cạnh hoạt động trưng bày thường xuyên. Du khách có thể tìm thấy cửa hàng đồ lưu niệm, ấn phẩm chuyên đề, khu vực giải khát và ăn nhẹ, cùng các hoạt động văn hóa như triển lãm tại Gallery Lý Thị, biểu diễn múa rối nước và hát bội.

Ngoài các tiện ích dành cho khách tham quan, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh còn cung cấp nhiều dịch vụ chuyên môn dành cho cá nhân, tổ chức có nhu cầu nghiên cứu, tổ chức triển lãm hoặc xây dựng không gian trưng bày, gồm:

• Cho thuê phòng trưng bày: Phục vụ nhu cầu tổ chức triển lãm cổ vật, tranh ảnh, tư liệu và các bộ sưu tập của cá nhân, tổ chức.
• Cung cấp tư liệu và hình ảnh hiện vật: Hỗ trợ cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước khai thác tư liệu phục vụ nghiên cứu, học tập và hợp tác trong các lĩnh vực liên quan.
• Tổ chức triển lãm lưu động: Thực hiện các chuyên đề về lịch sử Việt Nam, thời Hùng Vương, biển đảo Việt Nam và văn hóa các dân tộc phía Nam Việt Nam tại trường học, nhà văn hóa, nhà thiếu nhi, khu chế xuất và các đơn vị có nhu cầu.
• Giám định hiện vật và lập hồ sơ chủ sở hữu: Hỗ trợ xác định thông tin, giá trị và hoàn thiện hồ sơ liên quan đến hiện vật theo nhu cầu.
• Tư vấn thiết kế và thi công phòng trưng bày: Cung cấp giải pháp tư vấn, thiết kế và thi công phòng trưng bày, phòng truyền thống cho cá nhân, tổ chức.

Lưu ý khi đến bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Để chuyến tham quan Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra thuận lợi và trọn vẹn, bạn nên lưu ý một số quy định sau:

• Ăn mặc lịch sự, chỉnh tề, phù hợp với không gian văn hóa, lịch sử của bảo tàng.
• Giữ trật tự, không gây ồn ào, đặc biệt tại các khu vực trưng bày.
• Không chạm tay vào hiện vật, thiết bị hoặc các đồ dùng được bảo quản, trưng bày trong bảo tàng.
• Không tự ý vào khu vực hoặc phòng không được phép tham quan, chỉ di chuyển trong phạm vi được hướng dẫn.
• Không mang đồ ăn, thức uống vào khu vực trưng bày và chú ý giữ gìn vệ sinh chung.
• Không mang theo vật dễ cháy nổ, vũ khí hoặc các vật dụng có thể gây nguy hiểm.
• Tuân thủ hướng dẫn của nhân viên bảo tàng trong quá trình tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu hiện vật.

Một số hình ảnh đẹp của bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh ảnh đẹp mang đến góc nhìn chân thực về không gian kiến trúc, khu trưng bày và những hiện vật lịch sử đặc sắc. Cùng chiêm ngưỡng một số hình ảnh đẹp của bảo tàng dưới đây.

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh là điểm dừng chân đáng chú ý dành cho du khách yêu thích khám phá lịch sử và văn hóa Việt Nam. Theo dõi Ghiền Sài Gòn để có thêm kinh nghiệm để chuẩn bị cho chuyến tham quan thú vị và ý nghĩa.